Nabycie prawa do emerytury pomostowej a odprawa emerytalna

Zgodnie z art. 92¹ Kodeksu pracy pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Czy zatem przejście na emeryturę pomostową uprawnia do otrzymania odprawy podobnie jak przejście na rentę czy „zwykłą” emeryturę.

Czy przejście na emeryturę pomostową uprawnia do otrzymania odprawy?

Otóż, jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II PK 37/19, odprawa przysługuje pracownikowi niezależnie od tego, czy przechodzi na rentę z tytułu całkowitej czy częściowej niezdolności do pracy, jak również od czasu, na jaki renta została mu przyznana. Prawo do odprawy rentowej nie zależy także od przyczyny powstania niezdolności do pracy (spełnienia ryzyka ubezpieczeniowego). Obojętne jest przeto, czy przyczyną niezdolności pracownika do pracy był ogólny stan jego zdrowia, choroba zawodowa, wypadek przy pracy czy wypadek w drodze do pracy lub z pracy.

Skutki zastosowania terminu „emerytura” przez ustawodawcę

Emerytury, w przeciwieństwie do rent, są konstrukcyjnie jednorodne, jednak zróżnicowane są warunki nabywania do nich prawa. Stwierdzenie to dotyczy głównie wieku emerytalnego. Wobec użycia przez ustawodawcę terminu "emerytura" bez dodatkowego jej określenia, należy przyjąć, że odprawa emerytalna przysługuje pracownikom przechodzącym na emeryturę przyznaną zarówno na warunkach ogólnych (powszechnych), jak i szczególnych (odrębnych). Nabędzie więc do niej prawo zarówno pracownik przechodzący na emeryturę zwykłą, jak i pomostową lub wcześniejszą. Podobne stanowisko, z przywołaniem w/w wyroku zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt I PSK 301/21.

Uwaga!

Powyższe oznacza, że ustanie stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę pomostową będzie uprawniać pracownika do odprawy emerytalnej.

Dodatkowe warunki nabycia prawa do odprawy emerytalnej

Aby odprawa została wypłacona, konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku, związek pomiędzy ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Oznacza to, że rozwiązanie umowy musi nastąpić z powodu zamiaru skorzystania przez pracownika z prawa do emerytury, a nie z innych przyczyn leżących po stronie pracodawcy lub pracownika. Brak takiego powiązania może prowadzić do odmowy wypłaty odprawy.

Warto także zwrócić uwagę, że odprawa ma charakter świadczenia jednorazowego, dlatego pracownik może otrzymać ją tylko raz — niezależnie od tego, ile razy zmieniał miejsce pracy lub czy przechodził z emerytury pomostowej na emeryturę powszechną.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące odprawy emerytalnej

1. Czy pracownik przechodzący na emeryturę pomostową zawsze otrzyma odprawę?

   Tak, o ile spełnia warunek ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę pomostową oraz nie otrzymał wcześniej odprawy emerytalnej lub rentowej.

2. Czy odprawa należy się także pracownikowi, który przeszedł wcześniej na rentę?

   Tak, o ile wcześniej nie otrzymał odprawy rentowej. Prawo do odprawy jest jednorazowe — jeżeli pracownik już ją otrzymał, świadczenie nie przysługuje ponownie.

3. Czy można otrzymać odprawę emerytalną, jeśli rozwiązanie umowy nastąpiło za porozumieniem stron?

   Tak, jeżeli w momencie rozwiązywania umowy intencją pracownika było przejście na emeryturę pomostową.